Γεώργιος Χ. Ρήγας - Δικηγόρος Παρ' Αρείω Πάγω








ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΠΟΦΑΣΗ 18316/2011


Περίληψη

Διαδικασία συνδιαλλαγής - Προληπτικά μέτρα επί αίτησης συνδιαλλαγής -. Ως ασφαλιστέο δικαίωμα νοείται η διάσωση, μέσω εξυγίανσης, βιώσιμης εμπορικής επιχείρησης. Για τον σκοπό αυτόν δύναται να ληφθούν, εφόσον πιθανολογηθούν ως πρόσφορα και αναγκαία για τη βιωσιμότητα της επιχείρησης του αιτούντος, και μέτρα καταρχήν αντιτιθέμενα στο συμφέρον των πιστωτών, όπως η προσωρινή αναστολή των ατομικών διώξεων των πιστωτών. Η νομοθετική παραπομπή στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων γίνεται για λόγους επιτάχυνσης της διαδικασίας και δεν καθιστά τη λήψη των προληπτικών αυτών μέτρων γνήσιο ασφαλιστικό μέτρο. Αρμοδιότητα του δικάζοντος την αίτηση συνδιαλλαγής πτωχευτικού δικαστηρίου υφίσταται μόνον όταν η αίτηση λήψης προληπτικών μέτρων υποβάλλεται είτε ταυτόχρονα με την αίτηση για άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής, είτε για πρώτη φορά ενδεχομένως με τις προτάσεις στο πτωχευτικό δικαστήριο που δικάζει την αίτηση συνδιαλλαγής. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η εισαγωγή της αίτησης λήψης προληπτικών μέτρων στο πολυμελές πτωχευτικό δικαστήριο για να συζητηθεί ανεξάρτητα από την κύρια υπόθεση συνεπάγεται την απόρριψή της ως απαράδεκτη. Απόρριψη αίτησης και απαγόρευση στην καθής, μέχρι την έκδοση απόφασης περί επικύρωσης της συμφωνίας συνδιαλλαγής, να καταγγείλει τις εν ισχύ συμβάσεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στις εγκαταστάσεις όπου ασκείται η δραστηριότητα της αιτούσας.

Κείμενο Απόφασης

Ι. Σύμφωνα με το άρθρο 99 του ν. 3588/2007 (Πτωχευτικός Κώδικας), κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί εμπορική δραστηριότητα, το οποίο αποδεικνύει οικονομική αδυναμία, παρούσα ή προβλέψιμη, μπορεί να ζητήσει το άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής με αίτησή του από το πτωχευτικό δικαστήριο, το οποίο σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 100 του ΠτΚ, εφόσον πιθανολογεί το βάσιμο της αίτησης και τη σκοπιμότητα της αιτούμενης συνδιαλλαγής, αποφασίζει το άνοιγμά της, ορίζοντας μεσολαβητή, ο οποίος κατά τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 101 του ΠτΚ, έχει ως αποστολή να επιτύχει τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ του οφειλέτη και των πιστωτών του που εκπροσωπούν τουλάχιστον την πλειοψηφία των απαιτήσεων κατ' αυτού, όπως αυτές προκύπτουν από τα εμπορικά βιβλία του οφειλέτη, με σκοπό την άρση των οικονομικών δυσκολιών του οφειλέτη, τη συνέχιση της δραστηριότητάς του και τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, καθώς και να προτείνει λύσεις για τη διάσωση της επιχείρησης, ιδίως με μείωση των απαιτήσεων, παράταση του ληξιπρόθεσμου αυτών, αναδιάρθρωση της επιχείρησης, μετοχοποίηση των απαιτήσεων, εκποίηση της επιχείρησης ή κάθε άλλο πρόσφορο μέτρο. Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 10 και 100 παρ. 1 ΠτΚ προκύπτει ότι το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο μπορεί δικάζοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων των άρθρων 682 επ. ΚΠολΔ να λάβει προληπτικά μέτρα που ισχύουν μέχρι την έκδοση επικυρωτικής της συμφωνίας συνδιαλλαγής απόφασης μετά από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον. Τα λαμβανόμενα προληπτικά μέτρα νοούνται κατά την αντίληψη του νομοθέτη ως εξασφαλιστικά των (περιουσιακών) δικαιωμάτων των πιστωτών, που τίθενται σε κίνδυνο από την επιδείνωση της περιουσιακής κατάστασης του οφειλέτη εμπόρου, στην περίπτωση κατά την οποία ζητείται η κήρυξή του σε πτώχευση με αίτηση δανειστή του. Αντίστοιχα, στην περίπτωση της αίτησης συνδιαλλαγής, που υποβάλει ο σε οικονομική αδυναμία ευρισκόμενος έμπορος, ως ασφαλιστέο δικαίωμα νοείται εκείνο της διάσωσης της βιώσιμης εμπορικής του επιχείρησης μέσω της εξυγίανσής της. Για το λόγο αυτό το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο δύναται στην περίπτωση αυτή κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 10 ΠτΚ να λάβει, αν θα πιθανολογήσει πρόσφορα, και μέτρα αντιτιθέμενα καταρχήν στο συμφέρον των πιστωτών, μεταξύ των οποίων κατά την ενδεικτική απαρίθμηση του νόμου και την αναστολή των ατομικών διώξεων των πιστωτών, μπορούν δε να διαταχθούν και προσωρινά, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 691 παρ. 2 ΚΠολΔ, εφόσον τούτο πιθανολογηθεί αναγκαίο για την αποτροπή κάθε επιζήμιας συνέπειας ως προς τη βιωσιμότητα της επιχείρησης του αιτούντος (Λ. Κοτσίρη - Π. Αρβανιτάκη, Προληπτικά μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας συνδιαλλαγής κατά το νέο ΠτΚ, Γνμδ σε ΝοΒ 56.805 επ.). Για την εκδίκαση της αίτησης περί λήψης προληπτικών μέτρων τόσο γενικότερα κατά την εξέλιξη της πτωχευτικής διαδικασίας,

σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 10 ΠτΚ, όσο και ειδικότερα ενόψει του ανοίγματος της διαδικασίας συνδιαλλαγής, ο νομοθέτης με σαφήνεια επέλεξε τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων των άρθρων 682 επ. ΚΠολΔ, προκειμένου αφενός να εξασφαλίσει την απαιτούμενη ταχύτητα της οριστικής επίλυσης του ζητήματος και αφετέρου το πτωχευτικό δικαστήριο να αρκεστεί στην πιθανολόγηση του βάσιμου της αίτησης. Η νομοθετική, για λόγους ταχύτητας της διαδικασίας, παραπομπή στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων καθιστά τη λήψη των προληπτικών μέτρων μη γνήσιο ασφαλιστικό μέτρο, αφού η αναγκαιότητα λήψης ενός απλώς ρυθμιστικού μέτρου, εξομοιούμενου προς ασφαλιστικό, δεν προσδίδει σ' αυτό την ιδιότητα του ασφαλιστικού μέτρου (Β. Βαθρακοκοίλη, ΚΠολΔ, άρθρο 682, αριθμ. 2). Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 1 ΠτΚ προκύπτει ότι αρμόδιο όργανο για τη λήψη των προληπτικών μέτρων της πτωχευτικής διαδικασίας ορίζεται ο πρόεδρος του πτωχευτικού δικαστηρίου, ενώ το άρθρο 100 παρ. 1 εδ. γ' ΠτΚ ορίζει ότι τα προληπτικά μέτρα στο στάδιο της διαδικασίας συνδιαλλαγής λαμβάνονται από το πτωχευτικό δικαστήριο «κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 10». Με δεδομένο ότι ως πτωχευτικό δικαστήριο ορίζεται κατ' άρθρα 4 παρ. 1 και 53 εδ. α' ΠτΚ το πολυμελές δικαστήριο ορίζεται κατ' άρθρα 4 παρ. 1 και 53 εδ. α' ΠτΚ το Πολυμελές Πρωτοδικείο, το οποίο επιλαμβάνεται το πρώτον κατά τη συζήτηση της κατ' άρθρο 99 ΠτΚ αίτησης, η διαφοροποίηση που εισάγει η διάταξη του άρθρου 100 παρ. 1 εδ. γ' του ίδιου κώδικα συμπορεύεται προς την κατανομή της υλικής αρμοδιότητας για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων των άρθρων 684 και 686 παρ. 5 εδ. β' του ΚΠολΔ, κατά τις οποίες «αν η κύρια υπόθεση είναι εκκρεμής σε πολυμελές δικαστήριο, τα ασφαλιστικά μέτρα διατάσσονται και από το δικαστήριο αυτό» (άρθρο 684) και «το Πολυμελές Πρωτοδικείο δικάζει αίτηση ασφαλιστικών μέτρων μόνο κατά τη συζήτηση της κύριας υπόθεσης» (άρθρο 686 παρ. 5 εδ. β) Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται αφενός μεν ότι μόνον όταν η αίτηση για τη λήψη προληπτικών μέτρων υποβάλλεται μαζί με την αίτηση για το άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής ή όταν υποβάλλεται (ενδεχομένως με τις προτάσεις) το πρώτον ενώπιον του δικάζοντος την αίτηση συνδιαλλαγής πτωχευτικού δικαστηρίου, υφίσταται αρμοδιότητα αυτού του τελευταίου για τη λήψη των προληπτικών μέτρων (Λ. Κοτσίρη, Η διαδικασία της συνδιαλλαγής κατά τον ΠτΚ, έκδ. 2010, σελ. 61 επ.) και αφετέρου ότι η εισαγωγή της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων, όπως η αίτηση λήψης προληπτικών μέτρων, σε πολυμελές δικαστήριο, όπως το πτωχευτικό δικαστήριο, για να συζητηθεί ανεξάρτητα από την κύρια υπόθεση, δηλαδή την αίτηση για το άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής και σε χωριστή στάση δίκης, πριν ή μετά τη συζήτηση αυτής, συνεπάγεται την απόρριψή της ως απαράδεκτης (ΕφΑθ 733/1983, ΕλλΔνη 24.1008, ΕφΛαρ 601/1983 ΝοΒ 1984.31, Π. Τζίφρα, Ασφαλιστικά μέτρα, 1976, σελ. 12 επ., Β. Βαθρακοκοίλη, ΚΠολΔ, τόμος Δ', άρθρο 684, αριθμ. 15, Κράνης σε Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα, ΕρμΚΠολΔ ΙΙ, άρθρο 684, αριθμ. 3). Περαιτέρω, η προσωρινή ρύθμιση της κατάστασης δεν αποτελεί ασφαλιστικό μέτρο με προκαθορισμένο περιεχόμενο, αλλά το πλαίσιο για τη λήψη πρόσφορων μέτρων, με τα οποία ορισμένη κατάσταση (άρθρο 682 ΚΠολΔ) που έχει διαμορφωθεί ή που τείνει να διαμορφωθεί στις έννομες σχέσεις των διαδίκων αντιμετωπίζεται προσωρινά, ωσότου κριθούν οριστικά οι έννομες σχέσεις τους, ως προς τις οποίες έχει ανακύψει έριδα και εφόσον υπάρχει άμεση και πιεστική ανάγκη (επείγουσα περίπτωση) να ενεργοποιηθούν εν όλω ή εν μέρει για να αποφευχθεί η δημιουργία αμετάκλητων ή δυσβάστακτων συνεπειών, ως προς το πιθανολογούμενο αποτέλεσμα της κύριας δίκης. Στη βάση, δηλαδή, της ρυθμιστέας κατάστασης πρέπει να υπάρχει ορισμένο δικαίωμα που προσβλήθηκε ή κινδυνεύει να προσβληθεί η έννομη σχέση του ουσιαστικού δικαίου, γι' αυτό και δεν αποτελούν αντικείμενο ρύθμισης απλές πραγματικές καταστάσεις. Υπό την έννοια αυτή, η προσωρινή ρύθμιση κατάστασης καλύπτεται από τα άρθρα 731-732 ΚΠολΔ και έχει ευρύτερο περιεχόμενο από την απλή εξασφάλιση ή διατήρηση του δικαιώματος με μέτρα ρυθμιστικού χαρακτήρα, αφού μπορεί να αφορά και κάθε άλλου είδους ρύθμιση, με την οποία εξυπηρετούνται ανεπίδεκτες αναβολής έννομες σχέσεις των διαδίκων και παράλληλα εμπεδώνεται η δικαιϊκή ειρήνη. Εξάλλου, και στην περίπτωση της προσωρινής ρύθμισης κατάστασης απαιτείται, όπως προαναφέρθηκε, η συνδρομή επείγουσας περίπτωσης ή επικείμενου κινδύνου, εξαιτίας των οποίων επιβάλλεται για την εξασφάλιση ή διατήρηση του δικαιώματος ή τη ρύθμιση της κατάστασης να ληφθούν τα κατάλληλα συντηρητικά ή ρυθμιστικά μέτρα προσωρινής προστασίας (ΕφΠειρ 664/1997, ΕλλΔνη 38.1891, ΜονΠρΘεσ 17222/2004, ΧρΙΔ 2004.817).

ΙΙ. Με την υπό κρίση αίτηση εκθέτει η αιτούσα ότι δυνάμει της υπ' αριθμ. 3378/2011 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου θεσσαλονίκης ανοίχθηκε η διαδικασία συνδιαλλαγής για την ίδια, κατά παραδοχή της από 9.12.2010 (αριθ. έκθ. κατάθεσης ..../2010) αίτησή της, ενώ κατά μερική παραδοχή της σωρευόμενης στο αυτό δικόγραφο αίτησης περί

λήψης προληπτικών μέτρων, κατ' άρθρο 10 παρ. 1, 100 παρ. 1 εδ. γ' του ΠτΚ, ανεστάλησαν μέχρι την έκδοση επικυρωτικής της συμφωνίας συνδιαλλαγής, κατ' άρθρο 103 του ΠτΚ, απόφασης τα μέτρα εκκρεμή ή μη ατομικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατ' αυτής προς ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών της, καθώς και η λήψη κατ' αυτής κάθε ασφαλιστικού μέτρου και μέτρου συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης, συμπεριλαμβανομένης της κήρυξης της πτώχευσης. Ότι η ενλόγω δικαστική απόφαση δημοσιεύθηκε στο δελτίο δικαστικών δημοσιεύσεων του ΕΤΑΑ κι επιδόθηκε νομοτύπως στο διορισθέντα μεσολαβητή προς άσκηση του διαγραφόμενου στο άρθρο 101 του ΠτΚ λειτουργήματός του, ωστόσο πριν από την ολοκλήρωση του έργου η καθής η αίτηση ανώνυμη εταιρία απειλεί να καταγγείλει τις λειτουργούσες μεταξύ τους διαρκείς συμβάσεις παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στις εγκαταστάσεις της. Με βάση τα πραγματικά αυτά περιστατικά και επικαλούμενη επείγουσα περίπτωση και επικείμενο κίνδυνο αδυναμίας συνέχισης λειτουργίας των καταστημάτων της, στην περίπτωση παύσης τροφοδοσίας τους με ηλεκτρικό ρεύμα, ζητά η αιτούσα να ληφθούν ασφαλιστικά μέτρα με τη μορφή της ρύθμισης της κατάστασης που ανέκυψε, ώστε να εξασφαλιστεί η λειτουργία της επιχείρησής της με την εξακολούθηση παροχής από την καθής ηλεκτρικής ενέργειας και να καταδικαστεί η τελευταία στα δικαστικά της έξοδα.

Η αίτηση αρμοδίως εισάγεται για να συζητηθεί ενώπιον του δικαστηρίου αυτού κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (άρθρα 682, 683, 686 επ. του ΚΠολΔ), είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις αναφερθείσες στη μείζονα σκέψη διατάξεις, πρέπει, συνεπώς, να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

ΙΙΙ. Από τα έγγραφα που προσκομίζονται νομίμως από τους διαδίκους, πιθανολογήθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Η αιτούσα ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία «Κ.. εταιρία παιδικών ειδών παιχνιδιών» με την υπ' αριθμ. έκθ. κατάθεσης ./2010 αίτησής της ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου θεσσαλονίκης απευθυνόμενη, εκθέτοντας ότι αδυνατεί να αντεπεξέλθει στις οικονομικές της υποχρεώσεις, χωρίς να έχει εξωτερικευθεί η αδυναμία της αυτή στο πεδίο των συναλλαγών, ζήτησε να ανοιχθεί η διαδικασία συνδιαλλαγής, να διοριστεί μεσολαβητής, ο οποίος να διενεργήσει αυτήν κατά τον οριζόμενο στο νόμο τρόπο και να διαταχθούν προληπτικά μέτρα, απαγορεύοντα κάθε μέτρο ατομικής δίωξης ή εκτέλεσης εις βάρος της έως την έκδοση επικυρωτικής απόφασης της συμφωνίας συνδιαλλαγής με τους πιστωτές της. Το άνω δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 3378/2011 απόφασή του διέταξε το άνοιγμα της διαδικασίας συνδιαλλαγής και ανέστειλε μέχρι την έκδοση επικυρωτικής της συμφωνίας συνδιαλλαγής απόφασης, κατ' άρθρο 103 του ΠτΚ, τα μέτρα εκκρεμή ή μη, ατομικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατ' αυτής προς ικανοποίηση απαιτήσεων των πιστωτών της και τη λήψη οποιουδήποτε ασφαλιστικού μέτρου και μέτρου συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης, συμπεριλαμβανομένης της κήρυξης της πτώχευσης. Η ενλόγω δικαστική απόφαση δημοσιεύθηκε στο δελτίο δικαστικών δημοσιεύσεων του ΕΤΑΑ κι επιδόθηκε νομοτύπως στο διορισθέντα μεσολαβητή προς άσκηση του διαγραφόμενου στο άρθρο 101 του ΠτΚ λειτουργήματός του, ωστόσο πριν από την ολοκλήρωση του έργου του που περιλάμβανε συζητήσεις, προτάσεις λύσεων διάσωσης και συνέχισης της δραστηριότητας της αιτούσας, μείωσης των κατ' αυτής απαιτήσεων, δομικές αναδιαρθρώσεις, αναζήτηση συμφωνίας για την άρση των οικονομικών δυσκολιών της οφειλέτιδος αιτούσας, αναζήτηση νέων οικονομικών πόρων κι επιχειρηματικών σχεδίων για μακροπρόθεσμη απομάκρυνση από το φάσμα της νέκρωσης της εμπορικής της ζωής, η καθής η κρινόμενη αίτηση ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία «... ΑΕ», προς την οποία η αιτούσα οφείλει σημαντικά χρηματικά ποσά από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, εκδήλωσε τη βούλησή της να καταγγείλει τις μεταξύ τους λειτουργούσες διαρκείς συμβάσεις παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Η άσκηση του δικαιώματος της καθής καταγγελίας των ενλόγω διαρκών συμβάσεων θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία έκρυθμης κατάστασης, καθόσον αφενός μεν με την προαναφερθείσα υπ' αριθμ. 3378/2011 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου θεσσαλονίκης πιθανολογήθηκε η σκοπιμότητα του ανοίγματος της διαδικασίας συνδιαλλαγής, προκειμένου να αποφευχθεί η κήρυξη της πτώχευσης της αιτούσας εταιρίας, η οποία έχει περαιτέρω προοπτική λειτουργίας και ανάπτυξης, και να διασωθούν οι πολλές θέσεις εργασίας που αυτή προσφέρει στους σ' αυτήν απασχολούμενους, αφετέρου δε με την επαπειλούμενη από την καθής δήλωση βούλησης καταγγελίας θα αρθούν για το μέλλον οι οικείες συμβάσεις ηλεκτροδότησης στις εγκαταστάσεις της αιτούσας, παροχής άκρως αναγκαία για την εξακολούθηση της λειτουργίας της, στην οποία ακριβώς στοχεύουν οι διατάξεις των άρθρων 99 επ. του ΠτΚ. Για την αποτροπή του κινδύνου αυτού επιζημί-ας ή μεταβολής της περιουσιακής κατάστασης της αιτούσας και της επιχείρησής της συντρέχει

επείγουσα περίπτωση να ληφθούν ασφαλιστικά μέτρα για την προσωρινή ρύθμιση της κατάστασης, ώστε μέχρι την έκδοση απόφασης του πτωχευτικού δικαστηρίου για την επικύρωση της συμφωνίας συνδιαλλαγής, να απαγορευθεί η καταγγελία των συνδε-ουσών τα διάδικα μέρη διαρκών συμβάσεων, αφού αυτή θα είχε ως άμεση συνέπεια τη διακοπή ηλεκτροδότησης των εγκαταστάσεων της αιτούσας. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι υπάρχει νομική δυνατότητα να εξαναγκασθεί η καθής με απόφαση ασφαλιστικών μέτρων να μην καταγγείλει τις συμβάσεις ηλεκτροδότησης που έχει συνάψει με την αιτούσα, καθόσον αν και πρόκειται για (προσωρινή) καταδίκη σε μη δήλωση της βούλησής της, η οποία αποτελεί φυσική ευχέρειά της, προστατευόμενη συνταγματικά (άρθρο 5 παρ. 1 Συντ.), υπάρχει στο νόμο διάταξη (άρθρα 100 και 10 παρ. 1 του ΠτΚ σε συνδυασμό με 692 του ΚΠολΔ), που καθιερώνει αυτού του είδους την παροχή, μέσω της ευχέρειας του δικαστηρίου να προσδιορίζει το εύρος του μέτρου αναστολής των ατομικών διώξεων των πιστωτών. Κατ' ακολουθίαν, η ένδικη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή ως και κατ' ουσίαν βάσιμη και να απαγορευθεί στην καθής προσωρινά και μέχρι την έκδοση απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου θεσσαλονίκης περί επικύρωσης της συμφωνίας συνδιαλλαγής για την αιτούσα, να καταγγείλει τις λειτουργούσες μεταξύ αυτής και της αιτούσας συμβάσεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε όλες τις εγκαταστάσεις τις ιδιόκτητες ή μισθωμένες από αυτήν, όπου ασκείται η δραστηριότητά της προς ευόδωση του καταστατικού της σκοπού.