Γεώργιος Χ. Ρήγας - Δικηγόρος Παρ' Αρείω Πάγω








ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 684/2015

Περίληψη

Δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής από νομικό πρόσωπο - Απόλυτη ακυρότητα - Κλοπή ηλεκτρικού ρεύματος - Υπάρχει απόλυτη ακυρότητα της διαδικασία όταν δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του πολιτικώς ενάγοντος οι όροι της ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης για την άσκηση της πολιτικής αγωγής και όταν παραβιάστηκε η διαδικασία που έπρεπε να τηρηθεί σχετικά με τον τρόπο και το χρόνο άσκησης και υποβολής αυτής. Τα νομικά πρόσωπα, ως φορείς του δικαιώματος ή εννόμου συμφέροντος που έχει προσβληθεί, έχουν δικαίωμα παράστασης πολιτικής αγωγής για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, που αφορά την πίστη και το κύρος τους έναντι τρίτων. Δεν επέρχεται απόλυτη ακυρότητα λόγω παράνομης παράστασης πολιτικώς ενάγοντος, όταν ο παραστάς ως εκπρόσωπος νομικού προσώπου δεν είχε την αναγκαία εξουσία εκπροσωπήσεως ή αντιπροσωπεύσεως, ή όταν δεν έχουν προσκομιστεί τα σχετικά νομιμοποιητικά έγγραφα, η δήλωσή του δε κρίνεται στο πλαίσιο που διατυπώθηκε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και στο μέτρο που έγινε δεκτή από αυτό. Απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Είναι ορθή και αιτιολογημένη η προσβαλλόμενη καταδικαστική απόφαση. Νομίμως δήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής η Δ.Ε.Η. Α.Ε., ως παθούσα και ως αμέσως ζημιωθείσα από το επίδικο έγκλημα της κλοπής ηλεκτρικής ενέργειας ιδιαίτερα μεγάλης αξίας κατ' εξακολούθηση.

Αριθμός 684/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βιολέττα Κυτέα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Βασιλακοπούλου - Κατσαβριά, Αγγελική Αλειφεροπούλου - Εισηγήτρια, Αριστείδη Πελεκάνο και Δημήτριο Χονδρογιάννη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Ιανουαρίου 2015, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Θεοφανίας Κοντοθανάση (γιατί κωλύεται η Εισαγγελεύς) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Ι. Α. του Λ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του, Κωνσταντίνο Ραρρή για αναίρεση της υπ' αριθ. 51/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Mε πολιτικώς ενάγουσα την Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), η οποία εκπροσωπείται νόμιμα και η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Το Τριμελές Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 2 Απριλίου 2014 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 438/2014.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκειμένη αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τα άρθρα 63, 64, 68, 82 και 87 του Κ.Ποιν.Δ., σε συνδυασμό με τα άρθρα 914 και 932 του Α.Κ., στην άσκηση της πολιτικής αγωγής κατά την ποινική διαδικασία, για την επιδίκαση αποζημιώσεως ή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, νομιμοποιείται ενεργητικά, ως παθών από το διωκόμενο έγκλημα, μόνον όποιος έχει ζημιωθεί αμέσως από αυτό, υπό την προϋπόθεση, ότι το δικαστήριο έχει επιληφθεί της εκδικάσεως της αξιόποινης πράξεως, από την οποία φέρεται ως αμέσως ζημιωθείς ο ίδιος. Έτσι και τα νομικά πρόσωπα, ως φορείς του δικαιώματος ή εννόμου συμφέροντος που έχει προσβληθεί, έχουν δικαίωμα παραστάσεως πολιτικής αγωγής για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, που αφορά την πίστη και το κύρος τους έναντι τρίτων. Η δήλωση παραστάσεως πολιτικής αγωγής πρέπει, κατά το άρθρο 84 Κ.Ποιν.Δ., να περιλαμβάνει συνοπτική έκθεση της υποθέσεως, για την οποία δηλώνεται η παράσταση και τους λόγους, στους οποίους στηρίζεται το δικαίωμα της παραστάσεως, δηλαδή, αν ζητείται αποζημίωση για υλική ζημία ή χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Για το νομότυπο της παραστάσεως δεν είναι αναγκαίο να διαλαμβάνεται ο ιδιαίτερος τρόπος προκλήσεως της ηθικής βλάβης, η οποία είναι άμεσο αποτέλεσμα των περιγραφόμενων γεγονότων, που αποδίδονται στον κατηγορούμενο. Το επιτρεπτό της παραστάσεως του πολιτικώς ενάγοντος κρίνεται από το περιεχόμενο της απαιτήσεως που περιέχει η δήλωσή του και από το κατηγορητήριο, που διαλαμβάνει την άδικη πράξη, ενώ η ουσιαστική βασιμότητα της αξιώσεως από την αποδεικτική διαδικασία. Η δήλωση δε παραστάσεως πολιτικής αγωγής, όταν επαναλαμβάνεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, δεν είναι αναγκαίο να περιέχει και όλα τα πιο πάνω στοιχεία, αφού κρίνεται στο πλαίσιο που διατυπώθηκε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και κατά το μέτρο που έγινε δεκτή από αυτό. Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 171 παρ.2 Κ.Ποιν.Δ., απόλυτη ακυρότητα, που δημιουργεί τον προβλεπόμενο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, η οποία λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, ακόμη και στον Άρειο Πάγο, επιφέρει και η παράνομη παράσταση του πολιτικώς ενάγοντος στη διαδικασία του ακροατηρίου. Τέτοια ακυρότητα υπάρχει μόνον όταν δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του πολιτικώς ενάγοντος οι όροι της ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποιήσεως για την άσκηση της πολιτικής αγωγής, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 63 και 64 του Κ.Ποιν.Δ., καθώς και όταν παραβιάστηκε η διαδικασία, που έπρεπε να τηρηθεί σχετικά με τον τρόπο και το χρόνο ασκήσεως και υποβολής αυτής (πολιτικής αγωγής) κατά το άρθρο 68 του Κ.Ποιν.Δ., ο οποίος εξικνείται μέχρι την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας ενώπιον του πρωτοβάθμιου ποινικού δικαστηρίου. Άλλες ελλείψεις ή πλημμέλειες, που αφορούν την παράσταση ή την εκπροσώπηση του πολιτικώς ενάγοντος δεν ασκούν επιρροή στη νομιμότητα της παραστάσεως της πολιτικής αγωγής και δεν επιφέρουν απόλυτη ακυρότητα, αφού οι ελλείψεις ή οι πλημμέλειες αυτές θίγουν απλώς το συμφέρον του δικαιούχου και όχι του κατηγορουμένου, ούτε πλήττουν τη δημόσια τάξη. Έτσι, δεν δημιουργείται απόλυτη ακυρότητα, όταν ο παραστάς ως εκπρόσωπος ή αντιπρόσωπος άλλου, ως πολιτικώς ενάγοντος, δεν είχε την αναγκαία εξουσία εκπροσωπήσεως ή αντιπροσωπεύσεως, ούτε είναι παράνομη η παράσταση του πολιτικώς ενάγοντος για λόγο που αναφέρεται στη σχετική νομιμοποίηση του πληρεξούσιου δικηγόρου του.- Στην προκειμένη περίπτωση, με το μοναδικό λόγο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως κατά της 51/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας προβάλλεται η πλημμέλεια της απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας στο ακροατήριο, από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α' Κ.Ποιν.Δ., λόγω παραστάσεως ως πολιτικώς ενάγουσας, εις βάρος του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος, της Δ.Ε.Η. Α.Ε., το νομικό πρόσωπο της οποίας εκπροσωπήθηκε δια της υπαλλήλου αυτής (Δ.Ε.Η. Α.Ε.) Α. Φ., η οποία δήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής χωρίς να δικαιούται να το πράξει και χωρίς να προσκομιστούν τα σχετικά με την εξουσία εκπροσωπήσεώς της νομιμοποιητικά έγγραφα. Από την παραδεκτή επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης αποφάσεως, καθώς και εκείνης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Φλώρινας, το οποίο είχε εκδώσει σε πρώτο βαθμό την υπ' αριθ. 46/2013 απόφασή του, κατ' έφεση της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, προκύπτουν τα ακόλουθα: Ενώπιον του ως άνω πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου (Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Φλώρινας) εμφανίστηκε η υπάλληλος της Δ.Ε.Η. Α.Ε. Α. Φ., κάτοικος ..., η οποία δήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής για λογαριασμό της Δ.Ε.Η. και ζήτησε να υποχρεωθεί ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων να της καταβάλει το ποσό των 44 ευρώ με επιφύλαξη, ως χρηματική τελευταία ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από το αδίκημα της εις βάρος της κλοπής ηλεκτρικής ενέργειας ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας κατ' εξακολούθηση εκ μέρους του τελευταίου, διόρισε δε και συνήγορο πολιτικής αγωγής τη μνημονευόμενη δικηγόρο, η οποία αποδέχθηκε το διορισμό της. Για την εν λόγω παράσταση πολιτικής αγωγής ουδεμία αντίρρηση προβλήθηκε από οποιονδήποτε, ούτε από τον κατηγορούμενο, ο οποίος ήταν παρών. Την παράσταση αυτή το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο δέχτηκε ως νόμιμη και βάσιμη και επιδίκασε υπέρ της πολιτικώς ενάγουσας Δ.Ε.Η. Α.Ε. το αιτηθέν ποσό εις βάρος του καταδικασθέντος αναιρεσείοντος. Επί εφέσεως τούτου κατά της ανωτέρω αποφάσεως εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, από την οποία προκύπτει, ότι η Δ.Ε.Η. επανέλαβε την παράσταση πολιτικής αγωγής ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου και διόρισε την ίδια πληρεξούσια δικηγόρο δια της προαναφερόμενης υπαλλήλου της, ως εκπροσώπου αυτής, κατά της οποίας (παραστάσεως) ομοίως δεν προβλήθηκε καμία αντίρρηση και, αφού κηρύχθηκε και πάλι ένοχος ο αναιρεσείων και καταδικάστηκε σε ποινή φυλακίσεως 8 μηνών, ανασταλείσα επί τριετία, για την παραπάνω πράξη, υποχρεώθηκε αυτός να καταβάλει στην πολιτικώς ενάγουσα το ίδιο ως άνω ποσό, ως χρηματική της ικανοποίηση λόγω της ηθικής βλάβης, που υπέστη αυτή από την εν λόγω πράξη του αναιρεσείοντος, ενόψει του ότι, όπως κρίθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφαση, ο τελευταίος, κατά το αναφερόμενο στην εν λόγω απόφαση χρονικό διάστημα, αφαίρεσε εξακολουθητικά από την κατοχή της Δ.Ε.Η. Α.Ε., με τις περιγραφόμενες επεμβάσεις του σε μετρητές, ηλεκτρική ενέργεια που ανήκε σ' εκείνη και συγκεκριμένα ηλεκτρικό ρεύμα ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας, ποσού 17.526,60 ευρώ, με σκοπό να το ιδιοποιηθεί παράνομα. Με βάση τα ανωτέρω εκτεθέντα, η Δ.Ε.Η. Α.Ε., ως παθούσα σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως και, επομένως, ως αμέσως ζημιωθείσα από το επίδικο έγκλημα της κλοπής ηλεκτρικής ενέργειας ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας κατ' εξακολούθηση, νομίμως δήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής ενώπιον του πρωτοβάθμιου και του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, αφού νομιμοποιείται ενεργητικώς προς τούτο, κατά τα προεκτεθέντα, οπότε η προβαλλόμενη αιτίαση περί απόλυτης ακυρότητας λόγω μη υπάρξεως δικαιώματος αυτής προς τούτο, είναι αβάσιμη. Κατά τα λοιπά, ο προεκτεθείς αναιρετικός λόγος, ως αναφερόμενος στην έλλειψη εξουσίας εκπροσωπήσεως της πολιτικώς ενάγουσας Δ.Ε.Η. Α.Ε. από το ανωτέρω φυσικό πρόσωπο (με την επίκληση μη προσκομιδής στο ακροατήριο των σχετικών νομιμοποιητικών εγγράφων), που προέβη στη δήλωση παραστάσεως αυτής, τόσο στο πρωτοβάθμιο, όσο και στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο χωρίς, μάλιστα, να αμφισβητηθεί τότε η εξουσία εκπροσωπήσεως αυτής, μη αναγόμενος στην ενεργητική ή παθητική νομιμοποίηση της πολιτικώς ενάγουσας ή στην τήρηση της διαδικασίας ως προς τον τρόπο και χρόνο ασκήσεως της πολιτικής αγωγής αλλά σε παρατυπίες περί την εκπροσώπησή της, οι οποίες δεν καθιστούν παράνομη την παράστασή της με την ιδιότητα αυτή, είναι απαράδεκτος, αφού, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, ακόμη και στην περίπτωση, κατά την οποία αυτός που παραστάθηκε ως εκπρόσωπος του ζημιωθέντος από το δικαζόμενο έγκλημα δεν έχει εξουσία να τον εκπροσωπήσει, δεν επέρχεται απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο.

Κατ' ακολουθία τούτων, μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και να επιβληθούν στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα (άρθρ. 583 παρ.1 Κ.Ποιν.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-4-2014 αίτηση του Ι. Α. του Λ., για αναίρεση της 51/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Και

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα, που ανέρχονται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Μαρτίου 2015.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ                   Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ