Γεώργιος Χ. Ρήγας - Δικηγόρος Παρ' Αρείω Πάγω








ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 210/2015

Περίληψη

Υπερδιετής διάσταση - Αμάχητο τεκμήριο κλονισμού έγγαμης σχέσης - Κρίσιμος χρόνος - Εφόσον οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς από δύο τουλάχιστον χρόνια, ο κλονισμός (της έγγαμης σχέσης τους)τεκμαίρεται αμάχητα και το διαζύγιο μπορεί να ζητηθεί, έστω και αν ο λόγος του κλονισμού αφορά στο πρόσωπο του ενάγοντος. Κρίσιμος χρόνος συμπλήρωσης της διετούς διάστασης ο χρόνος συζήτησης της αγωγής. Είναι νόμιμη η αγωγή και όταν κατά την άσκησή της δεν είχε συμπληρωθεί διετής διάσταση, αρκεί να γίνεται επίκληση ότι αυτή θα έχει συμπληρωθεί με βάση το χρόνο έναρξης κατά το χρόνο της συζήτησης της αγωγής.

Αριθμός 210/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. Μ. του Σ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Σ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευαγγελία Κωνσταντάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-3-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 738/2011 του ίδιου Δικαστηρίου και 1190/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 25-6-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου, ανέγνωσε την από 16-1-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Η πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ' αριθ. 9092/1-12-2014 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της από 7-11-2014

κλήσεως του αναιρεσιβλήτου, μετά της κάτω απ' αυτήν πράξεως της Προέδρου του Α2 Τμήματος του Αρείου Πάγου περί ορισμού δικασίμου για εκδίκαση της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, η συζήτηση της οποίας ματαιώθηκε κατά την αρχική δικάσιμο της 27ης Ιανουαρίου 2014, καθώς και κλήση για συζήτηση της υποθέσεως κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης, επιδόθηκε, νομότυπα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια του αναιρεσιβλήτου, στην αναιρεσείουσα. Κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο δεν εμφανίστηκε η αναιρεσείουσα, ούτε αυτή παρέστη με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που έχει εφαρμογή και στην κατ' αναίρεση δίκη (άρθρο 573 παρ.1 ΚΠολΔ). Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της αναιρεσείουσας (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ ).

Ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 11 β' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παρά τον νόμο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα τα οποία δεν επικαλέσθηκε νόμιμα ο διάδικος. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο από το άρθρο 559 αριθ.11 β' ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου προβάλλεται, αφενός ότι το Εφετείο, για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος ότι κατά το χρόνο συζήτησης τη ένδικης αγωγής οι διάδικοι βρίσκονταν σε διάσταση πλέον της διετίας, παρά τον νόμο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε και την από 18-3-2010 αίτηση ασφαλιστικών μέτρων της εναγομένης, την οποία ο ενάγων είχε μεν επικαλεσθεί πρωτοδίκως, αλλά δεν επανέφερε νομίμως ενώπιον του Εφετείου κατ' άρθρο 240 ΚΠολΔ, αφού ενσωμάτωσε στις προτάσεις του τις πρωτόδικες προτάσεις, χωρίς παραπομπή σε συγκεκριμένα μέρη αυτών, όπου περιεχόταν σαφής και ορισμένη επίκληση του συγκεκριμένου εγγράφου, και αφετέρου παρά τον νόμο συνήγαγε από το εν λόγω έγγραφο εξώδικη ομολογία της, ενώ τέτοια ομολογία δεν περιέχεται σ' αυτό. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, κατά μεν το πρώτο σκέλος του, διότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των ενώπιον του Εφετείου προτάσεων του ενάγοντος, ο τελευταίος, αφού περιέλαβε το περιεχόμενο των πρωτόδικων προτάσεών του, στη συνέχεια αυτών επικαλέσθηκε ρητά το ως άνω έγγραφο, κατά δε το δεύτερο σκέλος, διότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, τέτοια ομολογία δεν συνήγαγε το Εφετείο, αλλά συνεκτίμησε και τα διαλαμβανόμενα στο ανωτέρω έγγραφο. Ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ ιδρύεται και όταν το δικαστήριο παρά τον νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο. Εξ' άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 1439 εδ. γ' του Α.Κ., όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 14 του Ν. 3719/2008, εφόσον οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς από δύο τουλάχιστον χρόνια, ο κλονισμός (της έγγαμης σχέσης τους)τεκμαίρεται αμάχητα και το διαζύγιο μπορεί να ζητηθεί, έστω και αν ο λόγος του κλονισμού αφορά στο πρόσωπο του ενάγοντος. Η συμπλήρωση του χρόνου διάστασης υπολογίζεται κατά το χρόνο συζήτησης της αγωγής και δεν εμποδίζεται από μικρές διακοπές που έγιναν ως προσπάθεια αποκατάστασης των σχέσεων μεταξύ των συζύγων. Από την τελευταία διάταξη, που ορίζει ως κρίσιμο χρόνο συμπλήρωσης της διετούς διάστασης το χρόνο συζήτησης της αγωγής προκύπτει ότι είναι νόμιμη η αγωγή και όταν κατά την άσκησή της δεν είχε συμπληρωθεί διετής διάσταση, αρκεί να γίνεται επίκληση ότι αυτή θα έχει συμπληρωθεί με βάση το χρόνο έναρξης κατά το χρόνο της συζήτησης της αγωγής, οπότε εφαρμογή έχουν οι διατάξεις των άρθρων 68 και 69 παρ. 1 του ΚΠολΔ, οι οποίες λαμβάνονται υπόψη αυτεπάγγελτα κατά τη διάταξη του άρθρου 73 του ίδιου Κώδικα και παρέχουν στον διάδικο το δικαίωμα να ζητήσει δικαστική προστασία και όταν το δικαίωμά του εξαρτάται από την επέλευση χρονικού σημείου, ήτοι εν προκειμένω τη συμπλήρωση κατά τη συζήτηση της αγωγής διετούς διάστασης. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της ένδικης από 20-3-2009 αγωγής, σ' αυτήν γίνεται επίκληση ότι η έγγαμη συμβίωση των διαδίκων διασπάστηκε οριστικά την 15-11-2007 και έκτοτε συνεχίστηκε χωρίς διακοπή, αναμένεται δε ότι θα συνεχιστεί και ότι κατά το χρόνο συζήτησης της αγωγής θα έχει συμπληρωθεί διετής διάσταση, περιστατικά που επισύρουν την αυτεπάγγελτη εφαρμογή των άρθρων 68 και 69 ΚΠολΔ. Υπό το περιεχόμενο αυτό η αγωγή περιείχε όλα τα αναγκαία στοιχεία που δικαιολογούσαν την πρόωρη άσκησή της, Επομένως, το Εφετείο που έκρινε ότι παραδεκτώς ασκήθηκε η αγωγή και απέρριψε ως αβάσιμο τον περί του αντιθέτου σχετικό λόγο της έφεσης της εναγομένης, δεν παρέλειψε παρά τον νόμο να κηρύξει απαράδεκτο και ο δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ.14 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο υποστηρίζονται τ' αντίθετα, είναι αβάσιμος. Ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα: "Οι διάδικοι τέλεσαν νόμιμο θρησκευτικό γάμο στις 26-7-1981 από τον οποίο απέκτησαν ένα τέκνο, την A., ενήλικη σήμερα. Μετά το γάμο τους συμβίωσαν στην Αθήνα μέχρι το έτος 2007, οπότε ο ενάγων μετοίκησε σε άλλη κατοικία και η έγγαμη σχέση τους διασπάστηκε, με οριστική πρόθεση διακοπής της έγγαμης συμβιώσεως τους ... . Η διάσταση συνεχίστηκε, έκτοτε, χωρίς διακοπή, έως τη συζήτηση της υπό κρίση αγωγής (17-1-2011), ήτοι από το ανωτέρω χρονικό διάστημα, οι διάδικοι διαμένουν σε διαφορετικές οικίες, χωρίς θέληση να διατηρηθεί ο μεταξύ τους γάμος. Επομένως, με βάση τα ανωτέρω, αποδεικνύεται πλήρως η διάσταση των διαδίκων συζύγων συνεχώς, από διετίας, τουλάχιστον, (μέχρι και την ημερομηνία εκδίκασης στον πρώτο βαθμό)σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1439 παρ. 3 ΑΚ, όπως αυτή ισχύει μετά την τροποποίηση της με το άρθρο 14 του Ν. 3719/2008". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή του κανόνα ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 1439 του Α.Κ. και ο περί του αντιθέτου τρίτος από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, αφού η αίτηση απορρίπτεται (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ, όπως η παρ. 4 προσετέθη με το άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 4055/2012 ). Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου βαρύνουν την αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25 Ιουνίου 2013 αίτηση της Μ. Μ., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 1190/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 25 Φεβρουαρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Μαρτίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ